Veresiye

Dükkândaki her kayıt kâğıt defterdeydi: kim ne aldı, ne kadar ödedi, ne kadar borcu kaldı. Sabit taksiti olmayan, müşteri eline geçtikçe ödediği bir açık hesabı defterden takip etmek hem yavaş hem hataya açık.

Defterin yerini alan bir masaüstü programı yazdım. Müşteri, satış, çok kalemli satış satırları ve tahsilat tek yerde duruyor; peşinat ayrı bir alan değil, ilk tahsilat. Bakiye asla elle girilmiyor: her zaman “toplam borç eksi yapılan ödemeler” olarak canlı hesaplanıyor. Para kuruş cinsinden tamsayı tutuluyor, böylece yuvarlama farkı oluşmuyor. Electron, React ve yerel bir SQLite dosyasıyla yazıldı.

Kullanıcı teknik değil; ömrü defter tutmakla geçmiş bir esnaf. Bu yüzden arayüzü defter kadar basit tuttum: az düğme, büyük yazı, net Türkçe. Para her zaman öne çıkıyor, borç kırmızı, ödeme yeşil.

Programın işe yaraması için önce yaklaşık bin eski kaydın içeri girmesi gerekiyordu. Bunun için fareye hiç dokunmadan, yalnızca klavyeyle ve “kaydet ve yeni ekle” ile ilerleyen ayrı bir giriş ekranı yaptım. Tek tük eski borçlar içinse müşteri eklenirken açılış bakiyesi yazılabiliyor.

Program bir perde dükkânı için yazılmıştı; sonrasında perdeciliğe özel kısımları ayıklayıp genel bir cari hesap defterine dönüştürdüm. Artık ilk açılışta tek soru soruyor: hangi işi yapıyorsunuz? On bir seçenek var — perde, mobilya, doğrama, cam, market, nalburiye, giyim, kuyumcu, oto servis, beyaz eşya servisi ve genel. Seçime göre sütun başlıkları, hazır öneriler ve ölçü kutularının görünürlüğü değişiyor: perdecide “Oda · Model · En · Boy · Adet” olan tablo, markette “Kategori · Ürün · Miktar” oluyor. Seçim sonradan ayarlardan değiştirilebiliyor ve geçmiş kayıtlara dokunmuyor.

Açılışta gelen kontrol paneli günün özetini veriyor: toplam açık alacak, kaç müşteri ve kaçı gecikmede, bugünkü satış, bu ay tahsil edilen, haftalık tahsilat grafiği ve en uzun bekleyenden başlayan gecikmiş ödemeler listesi. Otuz gündür ödemesi görünmeyenler ayrı bir listede toplanıyor — yalnızca ekranda, kimseye mesaj gitmiyor. Dört rapor (açık bakiye, kasa, geciken hesaplar, müşteri ekstresi) tarih aralığıyla alınıp yazdırılabiliyor ya da Excel’e aktarılabiliyor.

Küçük bir işletmede veri kaybı, işin kendisinin kaybı demek. Her akşam ve her açılışta otomatik yedek alınıyor, son beş yedek bilgisayarda saklanıyor, USB’ye tek tıkla yedek çıkıyor, geri yüklemeden önce mevcut hâlin yedeği yine alınıyor. Yedek alınmadan geçen gün sayısı ekranda uyarı olarak duruyor. Yetki de ikiye ayrıldı: dükkân sahibi her şeyi yapabiliyor, çalışan kayıt ekleyip yedek alabiliyor ama silemiyor, düzenleyemiyor ve geri yükleyemiyor.

Güncel sürüm 1.4.0. Program bir dükkânda gerçek kayıtlarla kullanılıyor ve artık açık kaynak: MIT lisansıyla herkes indirip kullanabiliyor, değiştirebiliyor. Windows kurulum dosyası her yeni sürümde GitHub üzerinde otomatik derlenip sürüm sayfasına konuyor. Program tümüyle çevrimdışı: hiçbir dış servise bağlanmıyor, veri tek bir yerel dosyada duruyor. Veri katmanı, servisler, raporlar, şema yükseltmesi ve yedekleme ayrı ayrı testlerle, gerçek Electron çalışma zamanında sınanıyor.